หลวงพ่อแช่ม โสฬส

พระอธิการแช่ม หรือที่ชาวบ้านเรียกขานด้วยความเคารพว่า หลวงพ่อแช่ม เป็นพระเกจิอาจารย์ยุคเก่าแห่งลุ่มน้ำแม่กลอง ผู้ฟื้นฟูวัดจุฬามณีจากสภาพเกือบเป็นวัดร้างให้กลับมาเจริญรุ่งเรือง และเป็นพระอาจารย์ของหลวงพ่อเนื่อง โกวิโท เจ้าอาวาสรูปถัดมา

ชาติกำเนิดและการอุปสมบท

ประวัติในช่วงต้นชีวิตของหลวงพ่อแช่ม ทั้งปีเกิด ภูมิลำเนา และนามบิดามารดา ไม่ปรากฏการบันทึกไว้อย่างชัดเจน

เมื่อมีอายุครบบวช ท่านได้อุปสมบทเป็นพระภิกษุ ณ พัทธสีมาวัดบางกะพ้อม ตำบลอัมพวา อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม ได้รับฉายาทางธรรมว่า "โสฬส" (ปรากฏในเอกสารบางแห่งเป็น "โสรสะ") โดยไม่ปรากฏหลักฐานนามพระอุปัชฌาย์ ภายหลังอุปสมบทท่านได้จำพรรษาศึกษาพระธรรมวินัยและวิทยาคมอยู่ที่วัดบางกะพ้อม และเป็นศิษย์ผู้ใกล้ชิดรูปหนึ่งของหลวงพ่อคง ธมฺมโชโต พระเกจิอาจารย์ผู้เลื่องชื่อแห่งเมืองแม่กลอง

การมาปกครองวัดจุฬามณี

ภายหลังพระอธิการเนียม สมภารผู้ปราดเปรื่องได้ละสังขารลงราวปี พ.ศ. ๒๔๕๙ วัดจุฬามณีซึ่งเคยรุ่งเรืองในอดีตก็ตกอยู่ในสภาพเกือบเป็นวัดร้าง มีพระจำพรรษาอยู่เพียงไม่กี่รูป เสนาสนะและถาวรวัตถุต่าง ๆ ทรุดโทรมปรักหักพังเป็นส่วนใหญ่

ด้วยเหตุนี้ กำนันตำบลปากง่าม (ปัจจุบันคือตำบลบางช้าง) จึงได้กราบอาราธนาหลวงพ่อคง วัดบางกะพ้อม ในฐานะเจ้าคณะตำบล ให้ช่วยพิจารณาหาพระภิกษุผู้มีความรู้ความสามารถมาปกครองดูแลวัดให้กลับมาเจริญรุ่งเรือง หลวงพ่อคงจึงได้มอบหมายให้พระแช่ม โสฬส ศิษย์ผู้ใกล้ชิด เดินทางมารับตำแหน่งเจ้าอาวาส นับเป็นเจ้าอาวาสรูปที่ ๗ ของวัด

ผลงานการพัฒนาและทำนุบำรุงวัด

ภายหลังเข้ารับตำแหน่ง หลวงพ่อแช่มได้ทุ่มเทพัฒนาวัดอย่างสุดความสามารถ ทั้งการก่อสร้างเสนาสนะสงฆ์และถาวรวัตถุต่าง ๆ เพื่อให้พระภิกษุสามเณรมีที่พำนักอันมั่นคง และให้วัดกลับมาเป็นศูนย์รวมจิตใจของชุมชนอีกครั้ง โดยมีผลงานสำคัญตามลำดับ ดังนี้

• พ.ศ. ๒๔๖๓ — สร้างศาลาการเปรียญหลังใหม่ทดแทนหลังเก่าที่ชำรุดทรุดโทรม จนแล้วเสร็จเรียบร้อย

• พ.ศ. ๒๔๘๔ — ยกที่ดินรกร้างของวัดให้เป็นที่สำหรับปลูกสร้างโรงเรียนประชาบาลวัดจุฬามณี

• พ.ศ. ๒๔๘๘ — สร้างโรงเรียนประชาบาลวัดจุฬามณีด้วยทุนทรัพย์ของท่านเองจนแล้วเสร็จ พร้อมจัดงานฉลองโรงเรียน

พระอาจารย์ของหลวงพ่อเนื่อง โกวิโท

ความสำคัญประการหนึ่งที่ทำให้นาม "หลวงพ่อแช่ม" เป็นที่จดจำสืบมา คือการที่ท่านเป็นพระอาจารย์ของหลวงพ่อเนื่อง โกวิโท (พระครูโกวิทสมุทรคุณ) เจ้าอาวาสวัดจุฬามณีรูปถัดมา ผู้มีชื่อเสียงโด่งดังในเวลาต่อมา

ในการอุปสมบทของหลวงพ่อเนื่อง เมื่อวันที่ ๒๙ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๗๕ ณ อุโบสถวัดบางกะพ้อม หลวงพ่อแช่ม โสฬส ได้รับนิมนต์ให้ทำหน้าที่เป็นพระกรรมวาจาจารย์ โดยมีหลวงพ่อคง ธมฺมโชโต เป็นพระอุปัชฌาย์ และพระอาจารย์ปล้อง วัดบางกะพ้อม เป็นพระอนุสาวนาจารย์ หลวงพ่อเนื่องได้ศึกษาทั้งวิปัสสนากรรมฐานและพุทธาคมจากครูบาอาจารย์เหล่านี้จนแตกฉาน

การมรณภาพ

หลวงพ่อแช่มปกครองวัดจุฬามณีเรื่อยมา จนกระทั่งถึงแก่มรณภาพด้วยโรคฝีที่ท้อง เมื่อวันที่ ๑๗ กันยายน พ.ศ. ๒๔๘๙ สิริอายุ ๘๔ ปี รวมเวลาที่ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสประมาณ ๓๐ ปี ภายหลังการมรณภาพ ชาวบ้านได้พร้อมใจกันนิมนต์หลวงพ่อเนื่องให้รักษาการในตำแหน่งเจ้าอาวาสสืบแทน และทางวัดได้จัดงานฌาปนกิจศพของท่านในปี พ.ศ. ๒๔๙๑

วัตถุมงคล

วัตถุมงคลที่เป็นที่รู้จักของหลวงพ่อแช่ม ส่วนใหญ่หลวงพ่อเนื่องผู้เป็นศิษย์เป็นผู้จัดสร้างขึ้นภายหลังที่ท่านมรณภาพ เพื่อเป็นที่ระลึกและสืบทอดบารมีของอาจารย์ ได้แก่

• รูปถ่ายอัดกระจก (พ.ศ. ๒๔๙๑) — สร้างขึ้นเพื่อแจกในงานฌาปนกิจ ด้านหน้าเป็นรูปหลวงพ่อแช่มครึ่งองค์ ห่มจีวรพาดผ้าสังฆาฏิ มีอักขระยันต์ล้อมรอบ ใต้รูปจารึกข้อความที่ระลึก

• รูปถ่ายห้อยคอ (พ.ศ. ๒๕๑๒) — สร้างในสมัยหลวงพ่อเนื่อง จำนวนประมาณ ๓,๐๐๐ ใบ ด้านหน้าเป็นรูปหลวงพ่อแช่มพร้อมอักขระยันต์ ด้านหลังประทับยันต์ด้วยหมึกสีแดง